LONGREAD: Echt ontspannen, hoe doe je dat

Twee voeten uit autoraam

 

  • Over ontspannen
  • Mind en body, lichaam en geest
  • Ontspannen, hoe doe je dat
  • Ontspannen, kwestie van oefenen
  • Over mindfulness

Over ontspannen

Uiterlijk ontspannen

Je ziet vaak mensen relaxed op een terrasje zitten praten, of wandelen of picknicken in een park. Maar zijn al die mensen dan ook ontspannen? Of voert iedereen ondertussen hele gesprekken in zijn hoofd en is met hele andere dingen bezig? Vaak ook zie je de smartphones onder handbereik of zelfs in de hand, klaar om deze op het oog idyllische setting te verlaten als er een andere gelegenheid voorbij komt. In de vorm van een WhatsApp berichtje, email, Facebook nieuwtje, Instagram post. 

 

Illusie van ontspannen

Is dat ontspannen? Of is dat een illusie van ontspannen? Het is in elk geval een van de vormen van ontspannen, niet doen waarvan je weet dat het spanning oproept, zoals werken. Je weet van tevoren dat het maar tijdelijk is, want voor je werk of privé moet je binnenkort toch weer aan de slag. Maar avonden, weekeinden, vrije dagen en vakanties kan je ervoor gebruiken. Of het werkelijk ontspant is de vraag, je ruilt de ene trigger (werk) in voor andere (smartphone, muziek, activiteiten, enz.). 

 

Kort lontje

Dat lost de stress van elke dag niet op. Een simpel voorbeeld daarvan: je wilt de trein van kwart over negen halen. Vanaf het moment dat je dat denkt, ben je niet meer vrij maar staat alles in het teken van die kwart over negen. Je rekent terug hoe laat je weg moet. Je calculeert in hoeveel tijd je reserve nodig hebt. De weg naar het station is gevuld met stress, en elke verstoring als een stoplicht zal die versterken. Zo krijg je vanzelf een kort lontje. Elke dag weer.  


 

 

Beheersen is niet ontspannen

En zo heb je veel voorbeelden op een dag. Elke ping op je smartphone triggert je tot een directe reactie. Je kan je notificaties wel uitzetten, je reactie beheersen, maar het is niet ontspannen. 

Beveiligingsmedewerker op roltrap

Mind en body, lichaam en geest

Hoe zit je in elkaar

Je hebt een mind en body, lichaam en geest, maar als je goed kijkt, weet je ook dat dat niet alles is, dat er een soort van waarnemer is die dat hele circus wat jij je leven noemt, aankijkt. Die waarnemer is ook niet ‘jij’, dat kan nogal eens als een verrassing komen. Zo lang je zoekt naar iets wat gerelateerd is aan wat je kent, naar iets wat anders is dan anderen, kan je dat ‘jij’ niet vinden. Klinkt misschien wat zweverig, maar lees even verder, je gaat plezier hebben van dit inzicht. 

 

De opdracht van de mind

Je mind heb je als opdracht gegeven om te reageren op signalen uit je omgeving. Waarschijnlijk weet je niet meer dat je dat gedaan hebt, maar wat als je daarin een nieuwe keuze zou kunnen maken. Dat er allerlei signalen binnen lijken te komen in je hersens, wil nog niet zeggen dat je er geen ‘say’ in hebt wat je daarmee kan doen. Iedereen weet dat hij zich kan beheersen, dat geeft al aan dat er een keuze te maken valt. 

 

Wie is er in charge

Dan zou je kunnen aannemen dat noch je lichaam, noch je mind, blijkbaar in charge is, maar dat dat alleen uiterst efficiënte uitvoerders zijn van wat hen is opgedragen. Zo zal de mind niet rusten totdat hij voor elkaar heeft wat hem is opgedragen. Laat je hem dat in zijn eentje uitvoeren, dan is er, totdat het is uitgevoerd, stress. En ‘in zijn eentje’ komt doordat je een doel stelt. Zo simpel kan het zijn, één enkel doel verstoort je hele rust. 

 

Voorbeeld

Een voorbeeld. Je wordt verantwoordelijk voor een project, en de einddatum daarvan ligt drie maanden in de toekomst. Je neemt de verantwoordelijkheid op je. Vergeet je rust dan maar de komende drie maanden, die is vernachelt. Want, net als met het voorbeeld van de trein halen, staat nu alles in het teken van die einddatum. Of je nu aan het werk bent of niet, het speelt al die tijd op de achtergrond mee. 


Gedachtentreintjes

Iets soortgelijks geldt voor de zogenaamde gedachtentreintjes. Je kent dat wel, er is één gedachte en voor je het weet, ben je in gedachten verzonken en heb je een hele trits aan op elkaar volgende keywords die je aan het aflopen bent. Dat lijkt een goede zaak, maar het zorgt er vooral voor dat je mind bezig is en dat jij er niet meer aan te pas komt. Dit is weliswaar geen stressbeleving, maar ook geen ontspanning. Eigenlijk stuur je de mind steeds weg, om ergens achteraan te gaan, een doel, een gedachte, een ‘gelijk’. Je kan hem ook weer terugroepen en die ‘opdracht intrekken’. 

Houten treintje

Ontspannen, hoe doe je dat

Goed nieuws

Zo beschreven lijkt het alsof hier geen uitkomen aan is. Gelukkig is er ook goed nieuws, je kan er anders mee omgaan. Als je je realiseert dat ‘jij’ het begin bent en de mind alleen maar je handige hulpje is, dan heb je andere tools in handen, die je beter kunt inzetten. Je geeft gewoon je mind een andere opdracht. Het enige wat je je dan nog moet realiseren is, wat de drijfveer is van dat ‘jij’ waar ik het over heb. 

 

Toegepast

In het voorbeeld hierboven: als je midden in de nacht wakker bent en gedachtentreintjes hebt, kan je tegen je mind ook zeggen ‘kom maar hier, we gaan lekker slapen’. Wij zelf vallen dan in elk geval vrijwel meteen in slaap. Als de gedachten teveel aantrekkingskracht op je hebben, positief of negatief, gaat dat niet lukken. Dan is het een kwestie van uitzitten, of in dit geval -liggen. Je kan die tijd dan wel gebruiken om de aantrekkelijkheid te relativeren, dan wordt het in de loop van de tijd in elk geval minder. 

 

Wie ben ‘jij’ dan?

Dat ‘jij’, dat kan je niet benoemen. Als je het zou moeten aanwijzen, dan zouden wij zeggen dat het ‘binnen’ en ter hoogte van je hart zit, maar daar doen we het mee tekort. Het is zoveel meer dan dat. ‘Jij’ maakt geen lawaai, het is een zacht weten van binnen. Mensen die dit hebben herkend, noemen het ook wel ‘leven vanuit je hart’, omdat al die rationele afwegingen die een mind in zijn eentje maakt om de opgedragen doelen te bereiken, daar niet meer tellen. Het is ook niet het ‘buikgevoel’, dat zit, de naam zegt het al, ergens anders. 

 

Wat lekker

Een verademing, dat kunnen we uit eigen ervaring zeggen. En een keuze, omdat het anders is dan zoals je geleerd hebt om te leven. Ben jij opgevoed met het idee dat je alles zou moeten kunnen, willen, hebben en doen? Dan moet je daar vanaf zien te komen. Waarom zou je, wat maakt het je gelukkiger? 


 

Keuzes maken

Je zal merken dat het gaat om maken van keuzes, en dat is niet populair, want dat voldoet niet aan dat idee van alles kunnen, willen, doen en hebben. Maar ja, wat wil je, dat eindeloos najagen of eens echt tot rust komen. Dat laatste is wat mensen die die werkelijk andere keuzes in hun leven hebben gemaakt, ervaren. Rust. Innerlijke rust. Ook als ze werken. Ook als ze de trein moeten halen. 

Rijtje deuren waarvan er een qua kleur uitspringt

Ontspannen, kwestie van oefenen

Wordt steeds makkelijker

Heb je je eigen overall doel, ‘jij’, dan wordt het maken van keuzes makkelijker, al zal je nog vaak denken, zeker in het begin, dat je dingen mist, of dat het helemaal nergens toe zal leiden. Maar gaandeweg gaat het beter en krijg je er de lol in. Je merkt dank de eerste resultaten en dat zal alleen maar beter werken. Je leert ook hoe ‘jij’ werkt, en leert het zachte weten te horen tussen het bombardement van luide signalen uit de wereld. 

 

Proces, geen resultaat

Verwacht geen instant resultaat, want het is een proces, en op die weg zal je geregeld verleid worden om op te geven. Doordat het je niet lukt, door anderen die je van de wijs proberen te brengen, doordat het een belachelijk en onrealistisch idee lijkt. Tot de eerste ervaringen beginnen binnen te druppelen, dat werkt net zo ‘verslavend’ als alles in de wereld maar najagen. Dus laat je niet van de wijs brengen en zet gewoon elke keer een stapje, dan kom je er vanzelf. 

Infrarood warmte

Hoe kan infrarood warmte je hierbij helpen? Eigenlijk vrij simpel. Zo’n omslag is geen prettig proces, en dan kan het goed voor je zijn om geregeld die simpele, vertrouwde ervaringen te hebben waardoor je weer even bij jezelf kunt komen, op adem kunt komen. Een kopje thee helpt. Met een dekentje op de bank voor de tv helpt. En infrarood warmte helpt. Ieder op zijn eigen manier. 

 

Infrarood ontspant

Infrarood warmte ontspant lichaam en geest. Je hervindt rust doordat opgehoopte spanningen zich gaan oplossen. Dan kom jij er weer meer aan te pas en kan je weer verder met je proces van nieuwe keuzes maken. Even op adem komen zeg maar, en dan weer door. 

Ervaringsdeskundigen

Wij spreken als ervaringsdeskundigen die dit zelf hebben doorlopen. In onze weg zaten burnouts en allerlei andere hobbels. Kom je voor een airRED sessie bij ons langs en wil je het erover hebben, spreek ons er dan gerust op aan. 

 

Aardig

Als er meer ‘jij’ aan te pas komt, worden jij en je leven vanzelf aardiger, je relaties met anderen veranderen. Dat is een factor die inmiddels ook in de wereld van politiek een rol van betekenis gaat spelen. Niet alleen meer economische doelen najagen maar ook immateriële aspecten een rol laten spelen en zo te komen tot algeheel welbevinden. 

 

Netflix documentaire

De Netflix documentaire The Kindness Diaries met Leon Logothetis geeft voorbeelden van mensen die leven vanuit hun hart. En dat ziet er toch allemaal best normaal uit, alleen wel áardig inderdaad, en dat lijkt een kwaliteit te zijn die niet meer echt gewaardeerd wordt. Toch is er een kentering gaande. 

TED, ideas worth spreading beeldmerk

TED talk premier Schotland

In de TED talk Why governments should prioritize wellbeing die de premier van Schotland Nicola Sturgeon geeft, beschrijft zij de oprichting van een alliantie met andere landen die niet alleen economische groei maar ook welbevinden van mensen meeneemt als normen om de prestaties van een land te meten. Daarin kan je herkennen dat er een verandering gaande is. Het is niet alleen meer het kleine landje Buthan die dat als enige doel heeft omarmd, het bereikt nu in een genuanceerde vorm ook de westerse wereld. Natuurlijk zijn er heel wat uitdagingen om dat in meetbare gegevens uit te drukken, maar deze landen gaan die uitdaging aan en betrekken het bij hun besluitvorming zodat ook zaken als gezondheid, veiligheid, zorg, ecologische voetafdruk en algeheel welbevinden een rol van betekenis gaan spelen. 

 

TED talk Margaret Heffernan

Een andere invalshoek vind je in de de TED Talk van Margaret Heffernan over The human skills we need in an unpredictable world. Je kunt zaken niet meer beheersen in deze complexe wereld, je kunt niks meer voorspellen, laat ze dan ook los en ga voor nieuwe invalshoeken. Relaties worden niet langer beoordeeld op effectiviteit maar op dát ze er zijn en aangesproken kunnen worden als ze nodig zijn. 

 

Voorbeeld opnieuw bekeken

En wat dan als je dan nog steeds verantwoordelijk wordt gemaakt voor dat project met een einddatum over drie maanden? Dan doe je het met je hart. Je vertrouwt erop dat jij niet alles hoeft te doen, weten en kunnen en dat je ook vanuit je hart een project kunt doen. En ook daarvan kunnen wij uit ervaring zeggen: dat gaat, het gaat beter dan waneer je het je mind in zijn eentje laat doen, en het is veel leuker voor de mensen die erbij betrokken zijn. Maar je moet durven loslaten en vertrouwen. Dat gaat vast niet meteen de eerste keer, maar lukt je steeds beter na verloop van tijd. 

Over mindfulness

Mindfulness

Is dit dan hetzelfde als mindfulness? Dat lijkt onszelf niet echt. Het woord mindfulness houdt in dat het over je mind gaat, dat dat het aspect is waar je op focust en dat je dat probeert te veranderen. Dat gaat je niet lukken, zoals elk langer getrouwd echtpaar en elk gescheiden echtpaar je kan vertellen. Veranderen lukt niet. Andere keuzes maken wel. Wat we hier beschrijven gaat over iets anders het begin maken dan de mind, namelijk het ondergesneeuwde ‘jij’. 

 

Geen eindpunt

Mindfulness hoeft niet verkeerd te zijn, dat merk je zelf wel als je ermee bezig gaat of bent of het voor jou iets toevoegt, maar zie het als een stap op de weg, niet als het eindpunt. Bewustwording is niet altijd de beste stap. Het verschil wat wij zelf ervaren, Judith waarbij dat uitstekend werkt en Joep waarbij dat voor geen meter werkt, illustreert dat. In alle gevallen geldt: gereedschap gebruiken is niet verkeerd, maar als de klus gedaan is, berg je het gereedschap weg. 

 

Je bent tot hier gekomen

Je hebt dit hele artikel waarschijnlijk gelezen met een mind set waarin je nog helemaal in de doelen-modus staat. Dat je tot hier bent gekomen, geeft aan dat er iets in jou is wat behoefte heeft aan een andere modus, meer rust. En dat je dat tot nu toe niet gevonden hebt in de artikelen en tips die je daarover gelezen hebt. Dit artikel laat je zien dat iets anders mogelijk is, maar voor de mind in zijn huidige setting komt dat niet aan. Dat geeft niet, je bent tot hier gekomen en dan kan deze informatie zijn werk gaan doen. Of zoals het bordje bij de vorige long read zegt ‘niks is verkeerd’. Je hoeft niks te gaan ‘doen’, het proces ontstaat wel. Bewustwording is een proces, geen aktielijstje. 

 

Handige tip

Een handige tip: zodra je merkt dat je weer wat wilt gaan ‘doen’, schiet je alweer in de mind-only modus.